Gmina Harasiuki - położenie i rys historyczny

Gmina Harasiuki  położona jest we wschodniej części powiatu niżańskiego, w obrębie Równiny Biłgorajskiej i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Przebiega przez nią szlak komunikacyjny łączący Stalową Wolę z Zamościem i Biłgorajem. Ze swoją powierzchnią wynoszącą blisko 168 km2 zajmuje pod względem wielkości pierwsze miejsce w powiecie niżańskim. W skład gminy wchodzą Harasiuki oraz dwadzieścia jeden sołectw: Krzeszów Górny, Nowa Wieś, Hucisko, Ryczki, Wólka, Półsieraków, Kusze, Sieraków, Derylaki, Łazory, Rogoźnia, Banachy, Huta Nowa, Huta Stara, Huta Krzeszowska, Huta Podgórna, Gózd, Maziarnia, Szeliga, Żuk Nowy i Żuk Stary. Jej teren zamieszkuje około 6500 mieszkańców co przekłada się na gęstość zaludnienia wynoszącą 39 osób/km2.

Na początku XVI wieku obszar dzisiejszej gminy Harasiuki wchodził w skład dóbr krzeszowskich, stanowiących własność królewską. Stefan Batory nadał je Janowi Zamoyskiemu, zaś Zygmunt III Waza ofiarował Zamoyskiemu dożywotnio starostwo krzeszowskie. W 1588 roku tereny te włączone zostały do nowo utworzonej Ordynacji Zamoyskiej. Prawdopodobnie pod koniec XVIII wieku właściciele Ordynacji osadzili w puszczy nad Tanwią rodzinę Harasiuków, co zapoczątkowało powstanie wsi.

Mieszkańcy tej małej osady leśnej pracowali głównie przy wyrębie i zwózce drzewa. Z czasem wieś coraz bardziej się rozwijała, między innymi dzięki spławowi drewna do pobliskiego Ulanowa zwanego wówczas "Małym Gdańskiem". W XIX wieku żegluga na pobliskich rzekach - Sanie i Tanwi zaczęła zamierać. Ludność Harasiuk zajęła się więc rolnictwem, a także produkcją smoły, dziegciu, węgla drzewnego, potażu oraz żelaza.

W czasie rozbiorów Harasiuki i okoliczne wsie znalazły się na terenie zaboru rosyjskiego. O ile powstanie listopadowe nie spotkało się na tutejszych terenach z wyraźnym oddźwiękiem, to jednak kolejne - styczniowe, ma wśród tutejszej ludności swoich bohaterów. Jednym z nich jest Leon Czachowski, którego oddział stoczył pod Banachami krwawy bój z Rosjanami.

Do I wojny światowej Harasiuki pozostawały niewielką, dość ubogą wsią, o zdecydowanie mniejszym znaczeniu niż szereg sąsiednich, szczycących się długą historią miejscowości.  W czasie wojny wzdłuż Tanwi przebiegała linia frontu na której toczyły się zacięte walki. Licznie polegli tu żołnierzy zostali pochowani na wielu okolicznych cmentarzach wojennych.

Kolejne  tragiczne wydarzenia nadeszły wraz z wybuchem II wojny światowej. 15 września 1939 roku żołnierze polscy z 11 pułku piechoty, na leśnej polanie pod Banachami rozbili kompanię niemieckich cyklistów. Zginęło około 80 Niemców wraz z ich dowódcą. W tym samym dniu inny polski oddział zaatakował hitlerowców w Hucie Krzeszowskiej, zmuszając ich do wycofania się ze wsi. 16 września pod Banachami rozegrał się kolejny bój, w którym dwa bataliony 73 pułku piechoty wsparte baterią dział, zaatakowały Niemców stacjonujących we wsi. W czasie II wojny światowej gmina Harasiuki była miejscem szczególnie narażonym na represje. W okolicznych lasach janowskich działały liczne oddziały partyzanckie wspierane przez mieszkańców okolicznych wiosek. Podejrzanych o współpracę z ruchem oporu więziono, zsyłano do obozów oraz rozstrzeliwano. Pod koniec okupacji, w 1944 roku, Niemcy przeprowadzili na tutejszych terenach wielką akcję skierowaną przeciwko partyzantom. W jej wyniku doszło do ciężkiej bitwy na Porytowym Wzgórzu. W Harasiukach przesłuchiwano i torturowano ujętych, około 100 osób rozstrzelano, w tym 40 partyzantów polskich i radzieckich.

Po wojnie Harasiuki zaczęły powoli się rozwijać, powstał tu m. in. znany w kraju Zakład Ceramiki Budowlanej. W 1973 roku zostały siedzibą gminy, która od 1 stycznia 1999 roku wchodzi w skład powiatu niżańskiego.

Na mapie:

Kwatery Agroturystyczne

Baza adresowa kwater agroturystycznych z terenu powiatu niżańskiego.

Hotele i pensjonaty

Hotele, pokoje, pensjonaty oraz domy wczasowe na terenie powiatu niżańskiego.

Restauracje i puby

Restauracje, puby, kawiarnie oraz lokale gastronomiczne w powiecie niżańskim.

Panel logowania