Gmina Krzeszów - położenie i rys historyczny

Gmina Krzeszów położona jest na wyżynnej skarpie, po obu brzegach rzeki San, w pobliżu drogi krajowej Sandomierz - Jarosław. Swoją powierzchnią obejmuje obszar 62 km2, który zamieszkuje blisko 4500 mieszkańców. Administracyjnie gmina podzielona jest na 12 sołectw: Krzeszów, Bystre, Kamionka Dolna, Kamionka Górna, Koziarnia I, Koziarnia II, Krzeszów Dolny, Kustrawa, Łazów, Podolszynka Ordynacka, Podolszynka Plebańska i Sigiełki.

Obszar gminy Krzeszów na mapie:

Pierwsza wzmianka źródłowa o Krzeszowie pochodzi z 1390 roku i znajduje się w dokumentach wystawionych dla niejakiego Jaśka Kustry. O tym, że był on pierwszym dziedzicem Krzeszowa świadczy również drugie źródło, mianowicie, jego imię i nazwisko występuje na dokumencie wystawionym przez Władysława Opolczyka z 1386 roku.

Tereny nadsańskie od końca X wieku były przedmiotem rywalizacji między Polską i Rusią, Krzeszów zaś znajdował się na pograniczu obu państw. Obszar nadgraniczny miał dla Polski strategiczne znaczenie, dlatego też ustanowiono tu centrum królewszczyzn i stanowisko starosty niegrodowego, czyli dzierżawcy dóbr. Przez lata krzeszowska Królewszczyzna zmieniała właścicieli, zarządzali nią m. in. książę Ziemowit z nadania Władysława Jagiełły, Mikołaj Małdrzykow z nadania Władysława III, Stanisław Tarnowski, a także kasztelan i starosta sandomierski Jakub z Szydłowca.

8 grudnia 1589 roku król Stefan Batory przekazał dzierżawę krzeszowską Janowi Zamoyskiemu i jest to początek nowej ery w dziejach tej miejscowości. Objęte przez nowego właściciela włości obejmowały nie tylko sam Krzeszów i stojący tu zamek, ale również okoliczne wioski. Osiem lat później Jan Zamoyski otrzymał starostwo krzeszowskie na własność i włączył je w skład potężnej Ordynacji Zamoyskich. Zapewne strategiczne położenie Krzeszowa - nad spławnym Sanem, skłoniło jego właścicieli do uczynienia go stolicą jednego z kluczy Ordynacji. W roku 1605 w skład klucza wchodziły: Krzeszów, Biszcza, Bukowina, Kamionka, Korchów, Księżpol, Kulno, Lipiny, Piskorowice, Tarnogród, Wola Dolańska, Potok i Płusy.

Dzięki staraniom Katarzyny Zamoyskiej, w 1641 roku Krzeszów otrzymał od króla Władysława IV prawa miejskie.  Miejscowość prężnie się rozwijała, dużą w tym rolę odgrywał mieszczący się tu port na Sanie. Spławiano stąd do Gdańska m. in.: zboże, płótna ordynackie, gwoździe oraz węgiel drzewny. Pomyślny rozwój gospodarczy Krzeszowa był jednak też systematycznie zakłócany przez waśnie rodowe właścicieli, najazdy obcych wojsk, napady Tatarów czy pożary.

Po pierwszym rozbiorze Polski Krzeszów dostał się pod panowanie Austrii, której wojska już w czerwcu 1772 roku zajęły i okupowały miasto aż do maja 1809 roku. Z tą drugą data wiąże się wkroczenie wojsk polskich pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego i wcielenie Krzeszowa do Księstwa Warszawskiego. Po likwidacji Księstwa, miasto znalazło się w granicach Królestwa Polskiego, natomiast wzdłuż Sanu biegła linia dzieląca gminę i jej włości na dwie części: austriacką i rosyjską. Swoje prawa miejskie Krzeszów utracił w 1869 roku . Odebrano mu je na mocy ukazu carskiego, motywując decyzję zastojem gospodarczym miasta.

Jedne z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Krzeszowa miały miejsce podczas I wojny światowej. Przez długi okres czasu na linii Sanu utrzymywał się front, w wyniku czego Krzeszów został doszczętnie zniszczony. Druga wojna światowa to równie tragiczne wydarzenia. Najpierw przez miejscowość wycofywała się armia polska, a później, 14 września 1939 roku, przez San przeprawiał się VIII Korpus armii niemieckiej. Lesistość okolic i specyficzne warunki terenowe sprzyjały konspiracji, toteż w 1940 roku w Krzeszowie rozpoczęto organizować miejscowy ruch oporu, natomiast miejscowi nauczyciele prowadzili tajne nauczanie. Szczególnie tragicznie wojna dotknęła miejscowych Żydów, którzy wówczas stanowili wśród miejscowej ludności poważny procent. Wielu spośród nich zostało zamordowanych podczas masowej egzekucji w lesie Chojnik w listopadzie 1942 roku.

Na mapie:

Kwatery Agroturystyczne

Baza adresowa kwater agroturystycznych z terenu powiatu niżańskiego.

Hotele i pensjonaty

Hotele, pokoje, pensjonaty oraz domy wczasowe na terenie powiatu niżańskiego.

Restauracje i puby

Restauracje, puby, kawiarnie oraz lokale gastronomiczne w powiecie niżańskim.

Panel logowania